Het draaiboek

bron: onbekend • ken of ben je de auteur?

Het draaiboek - dat wil zeggen de structuur van je programma, het verslag van wie, wat en wanneer je van plan bent te filmen moet idealiter geschreven worden, nadat je je werkbezoeken hebt beëindigd en je precies weet wat er gedraaid moet worden. Het is in dit stadium dat je alle invallen en ideeën, die je hebt toevertrouwd aan de velletjes met het opschrift "Beeld en Geluid", bijeen voegt en (in ruwe lijnen of zeer gedetailleerd) de film die je in je hoofd hebt, op papier gaat zetten.

Er is geen standaard benadering hoe je draaiboeken voor documentaires of informatieve programma's opzet. Sommige regisseurs combineren het draaiboek met het dagelijkse draaischema en voorzien het van gedetailleerde aantekeningen, waar de filmploeg zich moet verzamelen en wat er die dag gedraaid moet worden. Anderen stellen een script op, dat - gedetailleerd of niet- de inhoud van de film beschrijft en maken vervolgens een tweede epistel, dat uitsluitend het voorgenomen werkschema bevat, compleet met werktijden, namen van contactpersonen en telefoonnummers - alle belangrijke informatie, die een filmploeg nodig heeft om te kunnen werken aan een produktie.

Storyboards (schetsjes, die de plaats van personen en voorwerpen in opeenvolgende shots tonen) zijn minder gebruikelijk bij documentaires dan bij drama, maar kunnen desondanks zeer behulpzaam zijn bij het inleyen van hoe een scène er moet uitzien. Ze zijn zeker van belang wanneer je bepaalde shots gebruiken wilt als achtergrond voor titels of in combinatie met grafisch materiaal.

Als de research en het locatiebezoek grondig zijn uitgevoerd en de regisseur een helder beeld van zijn programma heeft, is een gedetailleerd draaischema niet absoluut noodzakelijk. Onervaren programmamakers wordt evenwel het gebruik ervan aanbevolen. Op z'n minst geeft het een werkelijk startpunt en je kunt het altijd nog veranderen en aanpassen als de filmopnamen gaande zijn. Maar het heeft geen zin een draaiboek te maken, als het tijdens de opnamen niet voortdurend wordt geraadpleegd om het grotere verband onder ogen te houden. Tijdens het filmen moet je je proberen voor te stellen hoe de opname er zal uitzien en hoe ze ingepast zal worden in je programma, in overeenstemming met de outline, die je hebt geschreven. Dit is geen gemakkelijke opgave voor een beginner, maar wel essentieel. Als je uiteindelijk de rushes ziet en verbaasd bent over wat jij hebt "geregisseerd", dan zal jouw invloed op de regie van de film waarschijnlijk niet erg groot geweest zijn; de cameraman is zijn eigen gang gegaan. Zelden moet een cameraman de volledige vrijheid gegeven worden om zijn eigen opvattingen te volgen en dan alleen in situaties, waarin niet meer dan één persoon bij de opnamen aanwezig kunnen zijn, bijv. in een klein vliegtuig of in een soortgelijke krappe ruimte.

Wanneer de documentairemaker zich goed heeft voorbereid en naar tevredenheid heeft kunnen filmen, dan zal hij in de montagekamer weinig problemen tegenkomen. Als hij merkt dat de cutter tijdens het doorkijken van de rushes klaagt, dat de scènes moeilijk te snijden zijn, dat je weinig close-ups hebt of dat je krap in je tegenshots zit, dan heb je waarschijnlijk je huiswerk niet goed gedaan.